W administracji publicznej zazwyczaj najlepiej zarabia się w centrali, a im niżej w strukturze, tym pensje są skromniejsze. W straży pożarnej komendant powiatowy czy miejski zarabia jednak często zaskakująco dobrze na tle lokalnego rynku pracy, zwłaszcza jeśli doliczyć dodatki i nadgodziny. Warto jednak wiedzieć, że pod hasłem „komendant straży pożarnej” kryje się kilka różnych stanowisk – od gminnego, przez powiatowego, po Komendanta Głównego PSP – z zupełnie innymi widełkami płacowymi. Ten tekst rozkłada na czynniki pierwsze pensję komendanta: od podstawy, przez dodatki, po realne kwoty „na rękę”.
Jakie są rodzaje komendantów straży pożarnej?
Na początku trzeba uporządkować pojęcia, bo „komendant straży pożarnej” to nie jedno stanowisko. W praktyce spotkać można:
- Komendanta gminnego OSP – najczęściej funkcja społeczna, bez klasycznej pensji etatowej
- Komendanta miejskiego lub powiatowego PSP – etat w Państwowej Straży Pożarnej
- Komendanta wojewódzkiego PSP
- Komendanta Głównego PSP
Jeśli ktoś myśli o tej drodze jako o karierze zawodowej i stabilnym źródle dochodu, w praktyce chodzi o stanowiska w PSP, bo to one są wynagradzane według pragmatyki służbowej i budżetu państwa. Funkcje w OSP (gminny, powiatowy, wojewódzki komendant OSP) są zwykle z wyboru, dodatkiem do innej pracy lub emerytury, a nie klasyczną „pensją za bycie komendantem”.
Dalsza część tekstu dotyczy więc przede wszystkim komendantów w strukturach Państwowej Straży Pożarnej.
Z czego składa się pensja komendanta PSP?
Na pasku wynagrodzenia komendanta PSP pojawia się kilka stałych elementów. Podstawa to tylko połowa obrazu – druga połowa to dodatki i świadczenia, które potrafią zrobić dużą różnicę.
- Uposażenie zasadnicze – zależne od grupy zaszeregowania i stopnia oficerskiego
- Dodatek za wysługę lat – od 2% do nawet 35% uposażenia zasadniczego
- Dodatek funkcyjny – za pełnienie funkcji kierowniczej (komendant, zastępca itd.)
- Dodatek służbowy – uznaniowy, za szczególne zadania i odpowiedzialność
- Dodatek za stopień – związany ze stopniem oficerskim
- Świadczenia socjalne – mundurówka, dofinansowanie wypoczynku, ekwiwalenty
Kluczowe jest to, że realne wynagrodzenie komendanta PSP jest sumą: podstawa + wysługa + dodatek funkcyjny + dodatek służbowy + inne dodatki. Bez zsumowania tych elementów każda podana kwota będzie myląca.
W praktyce, im wyższe stanowisko i dłuższy staż, tym większy udział dodatków w całkowitej pensji. U doświadczonego komendanta potrafią one dodać nawet kilka tysięcy złotych miesięcznie ponad „gołą” tabelę zaszeregowania.
Ile zarabia komendant miejski lub powiatowy PSP?
Tu zaczyna się to, co zwykle najbardziej interesuje kandydatów – konkretne liczby. Trzeba pamiętać, że poniższe kwoty to widełki orientacyjne, bazujące na aktualnych stawkach w służbach mundurowych (po ostatnich podwyżkach) i typowych dodatkach na tym poziomie stanowiska.
Komendant miejski lub powiatowy PSP to zazwyczaj oficer w wysokiej grupie zaszeregowania, z długoletnim stażem. W praktyce daje to takie rzędy wielkości:
- Uposażenie zasadnicze: ok. 7 500 – 9 500 zł brutto
- Dodatek za wysługę lat (przy 20–25 latach służby): ok. 1 500 – 3 000 zł brutto
- Dodatek funkcyjny: zwykle 1 500 – 3 000 zł brutto
- Dodatek służbowy i za stopień: średnio 1 000 – 2 000 zł brutto
Po zsumowaniu wychodzi więc dla komendanta miejskiego/powiatowego PSP:
Łącznie: ok. 11 500 – 17 000 zł brutto miesięcznie, co przekłada się na mniej więcej 8 000 – 12 000 zł netto, zależnie od konkretnych dodatków i sytuacji podatkowej.
To poziom wynagrodzenia, który w wielu powiatach lub mniejszych miastach jest jednym z najwyższych etatowych uposażeń w sektorze publicznym – wyższy często mają już tylko dyrektorzy dużych szpitali czy prezydenci większych miast.
Ile zarabiają komendanci wojewódzcy i Komendant Główny PSP?
Na poziomie wojewódzkim skala odpowiedzialności rośnie, a wraz z nią rośnie też pensja. Komendant wojewódzki PSP odpowiada za całą strukturę w regionie, dysponuje większym budżetem, koordynuje akcje na dużą skalę. To przekłada się na wyższe grupy zaszeregowania i dodatki.
Typowe widełki dla komendanta wojewódzkiego PSP to:
- Łącznie: ok. 14 000 – 19 000 zł brutto
- Czyli orientacyjnie 9 500 – 13 000 zł netto
Na samym szczycie jest Komendant Główny PSP – stanowisko centralne, z dodatkowymi obowiązkami reprezentacyjnymi i koordynacyjnymi w skali całego kraju. Tu suma uposażenia zasadniczego i dodatków może sięgać:
- ok. 18 000 – 24 000 zł brutto
- co daje mniej więcej 12 000 – 16 000 zł netto
To już poziom porównywalny z zarobkami wyższej kadry menedżerskiej w dużych firmach, choć oczywiście obciążony specyfiką służby mundurowej, dyspozycyjnością i ograniczeniami prawnymi (np. brak możliwości swobodnego dorabiania).
Dodatek funkcyjny i wysługa – dwa kluczowe „boostery” pensji
Dodatek funkcyjny – premia za dowodzenie
W strukturach PSP samo przejście z roli zwykłego oficera na stanowisko komendanta oznacza wyraźny skok wynagrodzenia głównie dzięki dodatkowi funkcyjnemu. Jego wysokość zależy od szczebla stanowiska i liczby podległych jednostek, ale w praktyce na poziomie komend powiatowych i miejskich jest to zazwyczaj:
1 500 – 3 000 zł brutto miesięcznie, a u komendantów wojewódzkich i Komendanta Głównego jeszcze więcej.
To element, który często decyduje o tym, że pensja komendanta jest zauważalnie wyższa od wynagrodzenia dobrze zarabiającego naczelnika wydziału czy dowódcy jednostki ratowniczo-gaśniczej.
Dodatek za wysługę lat – nagroda za „dociągnięcie” do końca
Drugi kluczowy składnik to dodatek za wysługę lat. Strażacy utrzymują się w służbie zwykle długo, więc komendanci to najczęściej osoby z co najmniej 20–25-letnim stażem. W praktyce oznacza to dodatek rzędu:
20–35% uposażenia zasadniczego, naliczany co miesiąc.
Dla komendanta, którego podstawa wynosi np. 9 000 zł brutto, wysługa na poziomie 30% to już 2 700 zł brutto ekstra – i to bez żadnych nadgodzin. Ten element sprawia, że osoby z bardzo długim stażem potrafią mieć pensję wyraźnie wyższą niż ktoś na tym samym stanowisku, ale z krótszym przebiegiem służby.
Komendant OSP – czy to w ogóle etat?
W gminach często mówi się o „komendancie gminnym OSP” i pojawia się pytanie, ile taka osoba zarabia. Warto tu wyjaśnić ważną rzecz: w zdecydowanej większości przypadków jest to funkcja społeczna, a nie etat w rozumieniu Kodeksu pracy.
Komendanci gminni czy powiatowi OSP:
- mogą otrzymywać diety za udział w posiedzeniach, szkoleniach, naradach
- mogą mieć zwroty kosztów dojazdów, ryczałty itp.
- często łączą tę funkcję z inną pracą zawodową lub emeryturą
Nie ma więc sensu zestawiać „zarobków komendanta OSP” z etatem komendanta PSP – to zupełnie inny model pełnienia funkcji, nastawiony raczej na działalność społeczną niż na budowanie kariery zawodowej.
Czy zarobki komendanta PSP są wysokie na tle rynku?
Ocena wysokości pensji zawsze jest względna. Z jednej strony, jak na budżetówkę i służby mundurowe, komendant na poziomie powiatu czy województwa zarabia dobrze, zwłaszcza po doliczeniu dodatków. W wielu miejscowościach to zarobki wyższe niż u lokalnych przedsiębiorców czy kierowników zakładów.
Z drugiej strony, patrząc na odpowiedzialność, dyspozycyjność 24/7 i konieczność odpowiadania za ludzi, sprzęt, akcje ratownicze, te kwoty nie są już aż tak spektakularne. W sektorze prywatnym osoby o podobnej skali odpowiedzialności potrafią mieć wynagrodzenia znacznie wyższe, szczególnie w dużych firmach i korporacjach.
Na plus dochodzi jeszcze kwestia stabilności zatrudnienia, systemu emerytalnego służb mundurowych i dodatków pozapłacowych (mundurówka, świadczenia socjalne, wcześniejsza emerytura). Dla wielu osób to argument, który równoważy niższą niż w biznesie „górkę” finansową.
Podsumowanie: ile realnie można mieć „na rękę” jako komendant?
Skupiając się na najbardziej typowym dla kandydatów poziomie – czyli komendancie miejskim lub powiatowym PSP – można przyjąć, że:
Doświadczony komendant powiatowy/miejski PSP, z pełnym pakietem dodatków i wieloletnią wysługą, realnie osiąga poziom ok. 8 000 – 12 000 zł netto miesięcznie. Na poziomie wojewódzkim i centralnym te kwoty są jeszcze wyższe.
Ścieżka do takiej pensji jest jednak długa: wymaga ukończenia odpowiednich szkół pożarniczych, wielu lat służby, przechodzenia przez kolejne stanowiska dowódcze i zdobywania zaufania przełożonych oraz samorządów. Samo wejście do straży pożarnej oznacza znacznie niższy start finansowy – dopiero na poziomie komendanta zaczyna się wynagrodzenie, które wprost może konkurować z lepiej płatnymi stanowiskami na rynku cywilnym.