Rozporządzenie metanowe UE (2024/1787) nałożyło na operatorów infrastruktury gazowej i naftowej obowiązek regularnego monitorowania emisji fugitywnych. Jednym z kluczowych narzędzi, które pomagają spełnić te wymagania, są kamery OGI – urządzenia wizualizujące gazy niewidoczne gołym okiem. EyeCGas Multi to jedna z bardziej zaawansowanych kamer tego typu na rynku europejskim.
Czym jest kamera OGI i dlaczego ma znaczenie regulacyjne
OGI (Optical Gas Imaging) to technologia obrazowania w podczerwieni, która umożliwia wykrywanie wycieków gazów bezpośrednio w terenie – bez konieczności kontaktu fizycznego z instalacją. Operator widzi na ekranie kamery „chmurę” gazu wydostającą się z nieszczelności, co pozwala szybko zlokalizować źródło emisji.
W kontekście rozporządzenia metanowego UE kamera OGI pełni podwójną rolę:
- narzędzie detekcji – identyfikuje wycieki metanu i innych węglowodorów na instalacjach przesyłowych, dystrybucyjnych i produkcyjnych,
- narzędzie dowodowe – nagrania z kamery OGI mogą stanowić dokumentację potwierdzającą przeprowadzenie inspekcji LDAR (Leak Detection and Repair), wymaganej przez rozporządzenie.
Artykuł 14 rozporządzenia 2024/1787 wprost wymienia OGI jako jedną z akceptowanych metod wykrywania emisji fugitywnych – obok metod sniffingowych (FID/PID) i metod ilościowych.
EyeCGas Multi – co wyróżnia to urządzenie
Na rynku dostępnych jest kilka kamer OGI różnych producentów. EyeCGas Multi, produkowany przez izraelską firmę Opgal, wyróżnia się kilkoma cechami istotnymi z perspektywy operatora:
Wielogazowość. Kamera wykrywa jednocześnie kilkadziesiąt związków – metan, etan, propan, butan, heksan, benzen, toluen, etylen i wiele innych. To istotne, bo instalacja petrochemiczna emituje nie tylko metan, ale cały „koktajl” węglowodorów. Jedna kamera zastępuje kilka urządzeń jednogazowych.
Certyfikacja ATEX/IECEx. EyeCGas Multi posiada certyfikat do pracy w strefach zagrożonych wybuchem (Zone 1/Zone 2). Bez tego certyfikatu kamera nie może być używana na terenie rafinerii, terminali LNG czy tłoczni gazu – a to właśnie tam rozporządzenie metanowe wymaga inspekcji.
Tryb nagrywania z metadanymi. Każde nagranie zapisuje współrzędne GPS, datę, godzinę i identyfikator operatora. To upraszcza tworzenie dokumentacji inspekcyjnej wymaganej przez rozporządzenie – audytor widzi nie tylko nagranie wycieku, ale też kontekst: kto, kiedy i gdzie przeprowadził inspekcję.
Ergonomia terenowa. Kamera waży ok. 3 kg i jest przystosowana do pracy w trudnych warunkach – deszcz, mróz, silne nasłonecznienie. Inspektor LDAR wykonujący kilkuset-punktową inspekcję w ciągu dnia potrzebuje urządzenia, które nie męczy i działa stabilnie przez 4-6 godzin na baterii.
Jak wygląda inspekcja LDAR z kamerą OGI
Typowy przebieg inspekcji LDAR z użyciem kamery OGI na instalacji gazowej:
- planowanie trasy – operator otrzymuje listę komponentów do sprawdzenia (zawory, kołnierze, połączenia spawane, kompensatory, uszczelnienia pomp),
- skanowanie kamerą – operator przechodzi wzdłuż instalacji, kierując kamerę na poszczególne komponenty. Wyciek widoczny jest jako ruchoma „chmura” na ekranie,
- dokumentowanie wycieków – każdy wykryty wyciek jest nagrywany, oznaczany i wpisywany do systemu LDAR,
- raportowanie – po inspekcji generowany jest raport z listą wycieków, ich lokalizacją i priorytetem naprawy,
- naprawa i weryfikacja – wyciek jest naprawiany, a następnie ponownie sprawdzany kamerą lub metodą sniffingową.
Rozporządzenie metanowe określa minimalne częstotliwości inspekcji – w zależności od typu instalacji mogą to być inspekcje kwartalne, półroczne lub roczne. Kamera OGI umożliwia przeprowadzenie inspekcji dużej instalacji w ciągu kilku dni roboczych – znacznie szybciej niż metody sniffingowe, które wymagają indywidualnego pomiaru na każdym komponencie.
OGI a metody sniffingowe – czy kamera zastępuje analizator?
Rozporządzenie metanowe akceptuje zarówno OGI, jak i metody sniffingowe (np. analizatory FID/PID takie jak TVA2020). W praktyce obie metody się uzupełniają:
- OGI (kamera) – szybkie skanowanie dużych obszarów, identyfikacja lokalizacji wycieku. Nie mierzy stężenia – mówi „tu jest wyciek”, ale nie „ile wycieka”,
- Sniffing (FID/PID) – precyzyjny pomiar stężenia w ppm na konkretnym punkcie. Wolniejszy, ale daje liczbowy wynik wymagany do kwantyfikacji emisji.
Optymalny model to dwuetapowa inspekcja: kamera do wykrywania gazów EyeCGas do szybkiego skanowania i identyfikacji wycieków, a następnie analizator FID/PID do pomiaru stężenia na wykrytych punktach. Taki model jest zgodny z wytycznymi rozporządzenia i optymalizuje czas inspekcji.
Kto w Polsce potrzebuje kamery OGI
Rozporządzenie metanowe UE dotyczy w pierwszej kolejności:
- operatorów systemów przesyłowych i dystrybucyjnych gazu (PSG, GAZ-SYSTEM),
- operatorów magazynów gazu podziemnego,
- rafinerii i zakładów petrochemicznych (PKN Orlen, Lotos/Orlen),
- kopalni gazu i ropy,
- terminali LNG i instalacji regazyfikacyjnych.
Od 2027 roku obowiązki monitoringowe będą rozszerzane na kolejne podmioty. Firmy, które już teraz wdrażają procedury LDAR z kamerą OGI, zyskują przewagę operacyjną – mają przeszkolonych inspektorów, wypracowane procedury i bazę danych emisji, zanim obowiązek stanie się egzekwowany.
Podsumowanie
Kamera OGI to narzędzie, które w kontekście rozporządzenia metanowego UE przeszło z kategorii „nice to have” do kategorii „must have”. EyeCGas Multi – dzięki wielogazowości, certyfikacji ATEX i funkcjom dokumentacyjnym – odpowiada na konkretne wymagania regulacyjne. Dla operatorów infrastruktury gazowej inwestycja w kamerę OGI to nie tylko zgodność z przepisami, ale też realna redukcja strat surowca i ryzyka środowiskowego.